เวลาที่หุงข้าว จะเติมปริมาณน้ำมากกว่าเวลาหุงข้าวสวยตามปกติ เรียกว่า "โอะคะยุ"　"โซซุอิ" คือข้าวที่หุงสุกแล้ว นำไปต้มกับน้ำซุปหรือน้ำดะชิ

โอะคะยุเริ่มปรากฏในบันทึกต่าง ๆ นับจากศตวรรษที่ 11
เป็นอาหารที่มักทำขึ้นในครัวเรือนเพื่อเป็นอาหารสำหรับเด็กอ่อนที่กำลังจะหย่านมหรือผู้ป่วย

"ชิระงะยุ" คือข้าวต้มที่ไม่มีการปรุงรสชาติอะไร
ความแข็งของเมล็ดข้าวมีหลากหลาย ขึ้นอยู่กับสัดส่วนระหว่างข้าวกับน้ำ
มีตั้งแต่แบบที่นิ่มกว่าข้าวสวยเล็กน้อยจนถึงแบบที่แทบไม่เป็นเมล็ดเหลว ๆ
"ชิระงะยุ" มักรับประทานคู่เครื่องเคียงที่รสชาติเข้มข้น
หนึ่งในนั้นก็คือ "อุเมะโบะชิ" ที่เป็นลูกบ๊วยแช่เกลือแล้วตากแห้ง

ของที่มักรับประทานคู่กับชิระงะยุ ยกตัวอย่างเช่น ชิโอะคมบุ (สาหร่ายต้มโชยุตากแห้ง)
และสึเคะโมะโนะต่าง ๆ สึเคะโมะโนะหมายถึง ผักที่หมักดองโดยคลุกเกลือหรือรำข้าว

ญี่ปุ่นมีธรรมเนียมเก่าแก่มานาน คือการรับประทานนะนะคุสะงะยุ ในวันที่ 7 มกราคมเพื่อขอพรให้มีสุขภาพดีตลอดปี นะนะคุสะงะยุมีผักเจ็ดชนิดที่หุงพร้อมกับข้าว ได้แก่"เซะริ" "นะซุนะ" "โกะเงียว" "โฮะโตะเกะโนะซะ" "สุซุนะ" และ "สุซุชิโกะ" บ้างก็ว่าเป็นการหวังผลให้กระเพาะที่อ่อนแอจากการกินดื่มอย่างหนักหน่วงในช่วงปีใหม่ได้พักผ่อน

ญี่ปุ่นยังมีธรรมเนียมรับประทานถั่วแดงต้มกับข้าว "อะซุกิงะยุ" ในวันที่ 15 มกราคมอีกด้วย
ถั่วแดงอะซุกินั้นว่าต่อกันมานานว่ามีพลังปัดเป่าสิ่งเลวร้าย การรับประทาน "อะซุกิงะยุ"
จึงเป็นการขอพรให้โรคร้ายและความคิดชั่วช้าต่าง ๆ ไม่ย่างกรายเข้ามาใกล้ตน
ตามปฏิทินจันทรคติแล้ววันดังกล่าวนี้ยังตรงกับวันพระจันทร์เต็มดวง
ข้าวต้มที่รับประทานพลางชมจันทร์ จึงมีอีกชื่อว่า "โมะจิกะยุ"

"ชะงะยุ" ที่นิยมรับประทานกันมากในจังหวัดนะระนั้น จะใช้น้ำที่ได้จากการต้มใบชาญี่ปุ่น (ชาเขียว) เป็น "โฮจิฉะ" มาต้มข้าวเป็นอาหารที่พระสงฆ์ในวัดในท้องถิ่นนี้ฉันมาแต่เก่าก่อนเกินร้อยปีในหน้าร้อนก็ทำให้เย็นก่อนรับประทาน บ้างก็รับประทานพร้อมผักต่าง ๆ มันญี่ปุ่น หรือถั่วต่าง ๆ ก็มี

คนญี่ปุ่นจำนวนมาก เมื่อรับประทานอาหารในหม้อไฟหมดแล้ว
ก็จะนำข้าวมาเทใส่น้ำที่เหลืออยู่ทำเป็น "โซซุอิ"
ส่วนใหญ่แล้ว ภัตตาคารที่มีเมนูหม้อไฟก็จะมี "เซ็ตโซซุอิ"
(ประกอบด้วยข้าว ไข่ และต้นหอมซอย) ให้สั่งเพิ่มได้